Natural Capitalism

„Natural Capitalism: creating the next industrial revolution” to klasyczna już książka autorstwa Paula Hawkena (autora pionierskiej pozycji “Ecology of commerce”, w Polsce dostępnej pod tytułem “Przez zielone okulary – jak prowadzić interesy nie szkodząc sobie i innym”) oraz Amory`ego i Hunter Lovinsów, założycieli Rocky Mountain Institute.

Proponuje ona nieco inne niż zazwyczaj spojrzenie na kształt współczesnej ekonomii. Wymieniając cztery główne typy kapitału potrzebne do prawidłowego funkcjonowania gospodarki (ludzki, finansowy, infrastrukturalny oraz naturalny) podkreśla w szczególności rolę kapitału naturalnego. Od niego zależy ekonomiczna prosperity, jednak jego zasoby gwałtownie się zmniejszają.

Autorzy książki podkreślają, że naturalny kapitał to nie tylko woda, minerały, drzewa, etc., ale również żyjące systemy (living systems), jak mokradła, oceany czy lasy deszczowe. Oferują one konkretne usługi (np. las nie tylko dostarcza drewna, ale również zatrzymuje wodę, zapobiegając erozji gleby i tym samym powodziom), które podtrzymują nasze życie. Problem tkwi w tym, mówią autorzy, że obecnie nie uwzględniamy wartości kapitału naturalnego w rachunkach ekonomicznych. 

Ksiązka porusza również inne problemy związane ze współczesnym modelem produkcji towarów, takie jak nieefektywne gospodarowanie kapitałem naturalnym np. wykorzystywanie jedynie części energii skumulowanej w zasobach naturalnych czy produkcja ogromnej ilości odpadów.

Autorzy podają cztery główne, wzajemnie zależne strategie, które mają na celu takie „przeprojektowanie” gospodarki, aby mogła zapewnić długotrwałą prosperity:

1.    Radykalne zwiększenie produktywności zasobów – uzyskiwanie takich samych lub większych korzyści z mniejszej ilości surowców, np. możliwość pokonania danej odległości przy mniejszym zużyciu paliwa, co nie tylko daje oszczędności, ale również oszczędza środowisko.

2.    Biomimikra – projektowanie procesów przemysłowych tak, aby zasoby były używane w obiegach zamkniętych, przy minimalnym zużyciu zasobów oraz zanieczyszczeniu środowiska odpadami. To także projektowanie produktów w sposób naśladujący naturę: jak podaje jeden z przykładów, nić pajęcza jest trwalsza niż Kevlar, a mimo to do jej produkcji niepotrzebne są energo- i zasobochłonne procesy produkcji.

3.    Ekonomia oparta na przepływie usług – w której konsumenci otrzymują usługi poprzez wynajmowanie dóbr raczej niż ich kupowanie, co sprawia że producenci stają się odpowiedzialni za trwałość oraz cały cykl życia produktu a tym samym generowana jest mniejsza ilość odpadów.

4.   Inwestycje w kapitał naturalny – co oznacza utrzymywanie dobrej produktywności ekosystemów, w dobrze pojętym własnym interesie, jako że dostarczają nam dóbr i usług niezbędnych do życia i rozwoju.

Brzmi jak utopia? Na ponad 300 stronach książki autorzy podają przykłady firm, które z powodzeniem wcieliły owe innowacyjne idee w życie. Na przykład Interface Corp., jeden z największych producentów wykładzin podłogowych na świecie zaczyna koncentrować się na dostarczaniu usług w postaci wynajmu swoich produktów raczej niż ich sprzedaży. Wiele innych firm jest wymienionych jako przykłady udanego wcielania tych strategii w życie, z korzyścią nie tylko dla środowiska oraz zdrowia ludzi, ale również dla produktywności i zyskowności tych przedsiębiorstw.

Podtytuł książki – „Creating the next industrial revolution” sugeruje rewolucyjny charakter zawartych w niej koncepcji i przypadków. Jednakże nawet pobieżna lektura jasno uświadamia czytelnikowi, że postulowane przez autorów zmiany dokonują się na naszych oczach już od długiego czasu (od pierwszego wydania książki mija już 10 lat).

I mimo że mogą nie być łatwe do wcielenia w życie, to w obliczu rzeczywistości w jakiej się znajdujemy – kurczących się zasobów, rosnącego zanieczyszczenia środowiska i braku miejsc do składowania odpadów – być może te zmiany zaczną następować znacznie szybciej, niż się spodziewamy.

Hawken P., Lovins A., Lovins L.H., Natural Capitalism – creating the next industrial revolution, Back Bay Books, New York, 2000.

Źródło: CSRinfo